4 . بداهت اشتراك معنوى مفهوم وجود چنان‌كه بزرگانى چون محقق لاهيجى ، « 1 » فخر رازى « 2 » و صدر المتألهين « 3 » يادآورى كرده‌اند ، اشتراك معنوى مفهوم وجود ، يك امر بديهى و يا نزديك به بديهى است و علت طرح اين بحث و اقامهء دليل براى آن - كه در واقع بايد نام « تنبيه » بر آن گذارد - اشتباهات پاره‌اى از متكلمان در اين باره است . برخى از آراى ايشان را در پايان همين فصل مورد بررسى قرار خواهيم داد . پس از روشن شدن جوانب گوناگون بحث ، مىپردازيم به شرح ادله‌اى كه براى اثبات اشتراك معنوى وجود اقامه شده است . دليل نخست بر اشتراك معنوى مفهوم وجود و من الدليل عليه : أنّا نقسّم الوجود إلى أقسامه المختلفة ، كتقسيمه إلى وجود الواجب و وجود الممكن ؛ و تقسيم وجود الممكن إلى وجود الجوهر و وجود العرض ؛ ثمّ وجود الجوهر إلى أقسامه ، و وجود العرض إلى أقسامه ؛ و من المعلوم أنّ التقسيم يتوقّف فى صحّته على وحدة المقسم و وجوده فى الأقسام . دليل نخست بر آن‌كه مفهوم وجود مشترك معنوى است ، آن است كه ما وجود را به اقسام گوناگونى تقسيم مىكنيم ، مثلا آن را به وجود واجب و وجود ممكن ، و وجود ممكن را به وجود جوهر و وجود عرض ، و هريك از آن دو را نيز به بخش‌هاى گوناگونى تقسيم مىكنيم ؛ و روشن است كه تقسيم در صورتى صحيح خواهد بود كه وحدت مقسم ، محفوظ باشد و آن امر واحد [ - مقسم ] در همهء اقسام حضور داشته باشد .

--> ( 1 ) . محقق لاهيجى مىگويد : « و اعلم انّ الحق ، كما صرّح به كثير من المحققين ، هو أن المطلوب فى هذه المسألة - أعنى اشتراك الوجود معنى بين جميع الموجودات - بديهى ، جدّا ، و هذه الوجوه تنبيهات عليه » . ( شوارق الالهام ، طبع سنگى ، ص 26 ) . ( 2 ) . فخر رازى در اين باره مىگويد « يشبه أن يكون من قبيل الأوّليات » . ( المباحث المشرقيه ، ج 1 ، ص 18 ) . ( 3 ) . صدر المتألهين در اسفار چنين مىگويد « اما كونه - اى مفهوم الوجود - مشتركا بين الماهيات فهو قريب من الاوليات » . ( اسفار ، ج 1 ، ص 35 ) .